W Hiszpanii branże winiarska i turystyczna wyraźnie zbliżyły się do siebie. Prywatne bodegi, tradycyjne prywatne hiszpańskie winnice − zmieniają się w prawdziwe muzea. Z tego właśnie powodu wynajmuje się czołowych architektów, by wydobyli na powierzchnię to, co na co dzień znajduje się pod ziemią.
Jedną z firm, która entuzjastycznie wprowadza w życie ideę odnowy w sektorze winiarskim, jest – znajdująca się w rękach prywatnych, lecz zarządzana przez spółdzielnię – winnica Bodega Protos w Peñafiel. Winnica skorzystała z pomocy zespołu architektów Richarda Rogersa.
Pod ziemią
Winnica Bodegas Protos zlokalizowana jest na terenie o powierzchni około 7.000 m², położonym u podnóża wysokiej skały, na szczycie której wznosi się zamek a w nim Muzeum Winiarstwa. Na terenie znajduje się 20.000 m² powierzchni użytkowej, której większa część znajduje się pod ziemią. Produkcja wina wymaga spokojnego, stabilnego otoczenia o temperaturze od 14° do 16°C. Takie warunki termiczne osiąga się w tradycyjnej architekturze bez stosowania jakiegokolwiek chłodzenia. Instalację do produkcji wina umieszcza się pod ziemią, na głębokości od 2 do nawet 30 metrów. Budowa instalacji wiąże się ze znacznymi kosztami: należy m.in. wykonać wykop o wielkiej powierzchni. Jednak oszczędności osiągane podczas eksploatacji bodegi oraz jej minimalny wpływ na otaczające ją środowisko, z nawiązką kompensują koszty inwestycji.
Umieszczenie pod ziemią pomieszczeń przeznaczonych do produkcji wina, umożliwiło połączenie, za pomocą tunelu, bodegi z nowym budynkiem winiarni.
Z jednej strony dialog z klientem posiadającym obszerną wiedzę historyczną z dziedziny winiarstwa, z drugiej zaś strony życzenie, by nie nadawać budynkowi przemysłowego wyglądu, spowodowały, że prócz funkcjonalnego systemu, wzorowanego na przyjętych na tym obszarze rozwiązaniach, zastosowano również tradycyjne materiały budowlane, tj. ceramikę, kamień i drewno.
Zespolenie z krajobrazem
Nadziemna część bodegi zadaszona jest za pomocą pięciu połączonych ze sobą łukowych stropodachów, z których każdy kolejny jest lekko cofnięty w stosunku do poprzedniego, opartych na siatkowej konstrukcji stopniowo zwężającej się odpowiednio do trójkątnego kształtu parceli. Podzielenie dachu na pięć części konstrukcyjnych sprawia, że budynek wydaje się mniejszy i dobrze wpasowuje się w tradycyjny krajobraz będący mozaiką pól i winnic z widocznymi gdzie niegdzie dachami gospodarstw.
Przejrzysta fasada
Przestrzeń od dachu do największej, podziemnej części budynku, w której ma miejsce produkcja wina, wypełnia przeszklona fasada stanowiąca najatrakcyjniejszą część frontowej elewacji. Przeszklone elewacje oraz przeszklone ściany wewnętrzne wykonano z zastosowaniem systemu CW 50.
Rozwiązanie przyjęto z jednej strony z powodu konieczności zapewnienia dopływu naturalnego światła na potrzeby przerobu winogron, jak i na potrzeby ostatniej fazy produkcji wina, w której ważna jest możliwość obserwacji naturalnego koloru trunku. Z drugiej strony rozwiązanie to nadaje bodedze otwarty charakter, pozwalający powiązać ją z sąsiadującą wsią, doskonale oddając tym ideę otwartości przyświecającą całej inwestycji. Większość członków spółdzielni to mieszkańcy Peñafiel, przy czym około 250 rodzin z tej wioski zależnych jest od bodegi. Charakterystyczna dla tego obiektu otwartość wyraża się również w swobodnym dostępie do bodegi od strony ulicy – teren, na którym się ona znajduje nie jest zamknięty. Brak jest także przy bodedze zwyczajowo stosowanego oznakowania wyznaczającego trasę obowiązującą dla odwiedzających.
Okres winobrania, który z reguły przypada na początek października, to kilka dni bardzo intensywnej pracy, często wykonywanej również nocą. Dzięki swojej przejrzystości budynek bodegi funkcjonuje wówczas jako wielka latarnia oświetlająca miejsce, w którym gromadzą się pracownicy zatrudnieni przy zbiorze winogron.

Funkcjonalność
W celu utrzymywania temperatury na stałym poziomie, z jednoczesnym zapewnieniem ochrony przeciwsłonecznej, postanowiono zastosować dach wentylowany z pokryciem z dachówek. Dach działa na tej samej zasadzie, co elewacja wentylowana − powstający wewnątrz strumień powietrza zapewnia odprowadzanie ciepła na zewnątrz, przy czym nagrzewanie budynku przez słońce zostaje zredukowane do 30 procent. Ponadto, dach tworzy nawis zachodzący za elewację, dodatkowo chroniąc ją w ten sposób przed działaniem promieni słonecznych.
Nawisowe łukowe stropodachy oparto na kilku parabolach, tworząc w ten sposób podwójną konstrukcję złożoną z zewnętrznych łuków i wewnętrznych paraboli, która pozwala rozłożyć poziomy napór wywierany przez łuki tego wielkiego zadaszenia na siły o kierunku pionowym. W ten sposób przeniesiono cały ciężar dachu, z prefabrykowanych kolumn betonowych, na ogromną siatkową konstrukcję nośną.
Budynek zaprojektowany przez Richarda Rogersa z powodzeniem zapewnił otwartość procesowi produkcji wina, który wcześniej ukryty był pod ziemią. Osiągnięty rezultat cechuje się taką prostotą, że budynek właśnie taki jak ten wydaje się być logiczną konsekwencją rozwoju rzemiosła winiarskiego.